 |
Prvata konstatacija i zadovolstvo za godina{novo
19-to izdanie na Bitolskiot festival e faktot za nagornata linija na kvalitetot na
filmskata programa koja bila i ostanuva su{tinskoto tkivo na sekoj, pa i na na{iot
Festival. Ja ispolnivme maksimalno, so 21 film, od koi 15 vo konkurencijata za nagradite
za najdobri direktori na fotografija, eden specijalno izbran vo ~est na dobitnikot na
Nagradata za `ivotno delo, nadvor od konkurencija, tri, isto taka, nadvor od konkurecnija
za programata "Pogled vo noviot britanski film" i u{te dve proekcii rezervirani
za dva makedonski filma ~ija me|unarodna promocija vo znak na poddr{ka na doma{niot film,
razbirlivo, se slu~uva vo ramkite na Bitolskiot festival.No, da odime po red. Najgolemata radost, na nas organizatorite, a veruvam i na stranskite i doma{nite gosti, na novinarite i kriti~arite, i, pred se, na festivalskata publika, ni ja pri~inuva dodeluvaweto na "Zlatna kamera 300# za `ivotno delo na proslaveniot {vedski i eden od najgolemite svetski direktori na fotografija G-din Sven NIKVIST, ~ie prisustvo me|u nas ovoj sve~en ~in go pravi u{te pogolem i vo ~ija ~est Festivalot go otvorame so edno od negovite najnovi snimatelski ostvaruvawa filmot LI^NI ISPOVEDI {to po scenario na golemiot Ingmar Bergman go re`ira{e u{te eden ~len na "Bergmanovoto semejstvo" Liv Ulman. |
[to se odnesuva do sodr`inata na natprevaruva~kata programa, vo nejzinoto koncipirawe se rakovodev od klu~noto pravilo: pred se izborot da padne na filmovi od najnovata svetska produkcija, koi, od site aspekti i pred se od aspekt na umetni~kiot rezultat na direktorite na fotografija, se dela {to ne mo`at da se zaobikolat i koi zaslu`uvaat da se najdat na Bitolskiot festival. Pokraj toa generalno pravilo, vodev smetka za raznovidnosta na `anrovskata zastapenost, potoa da se poka`e kako funkcioniraat proverenite tandemi, re`iser - D.n.F. vo sozdavaweto na edno zaedni~ko delo, kako toa go pravat iskusnite D.n.F. i kakov e nivniot raste`, pred se, vo sporedba so nivnoto u~estvo so drug film na prethodnite bitolski izdanija, isto taka, da se poka`at debitantskite dela na mladite re`iseri ili D.n.F., i kone~no da im se dade mo`nost i {ansa na makedonskite avtori, so u~estvo na Bitolskiot festival, pred se so kvalitetni dela, da gi odmerat silite so del od svetskata filmska elita i so toa da se zdobijat so me|unarodna afirmacija.
Pokonkretno ka`ano, silinata na kvalitetot na na{ata kompetitivna programa ja pravat delata na golemite svetski re`iseri, vo prv red kako Vim Venders, koj vo svojot amerikanski kambek, filmot KRAJ NA NASILSTVOTO sorabotuva, ni pomalku ni pove}e, tuku so debitantot D.n.F. Paskal RABO, {to e mal kuriozitet, no golem poteg na iskusniot Venders koj imal doverba delikatnata zada~a da mu ja doveri na mladiot RABO za {to ne pogre{il.
Vtoroto golemo avtorsko ime e Kana|anecot Atom EGOJAN, koj pak vo sozdavaweto na filmot SLATKA UTRE[NINA sorabotuva so eden od prvata liga svetski D.n.F. Pol SAROSI. Nivniot film vo Bitola doa|a so reputacijata na osvojuva~ na Gran pri na minatogodi{niot Kanski festival, kako i na Nagradata na svetskata kritika FIPRESCI, a be{e nominiran i za najdobro scenario i najdobra re`ija vo godina{noto dodeluvawe na Oskarite.
Na bitolskata programa neodolivo i neizbe`no se najdoa i dva filma pobednici na najgolemite svetski festivali. Godina{niov osvojuva~ na "Zlatna me~ka# vo Berlin @ELEZNI^KA STANICA e novo zaedni~ko delo na tandemot: re`iserot Valter SALJES i D.n.F. Valter KARVAQO, koj za filmot TU\A ZEMJA vo crno/bela fotografija na 17-tiot Festival vo Bitola ja osvoi "Srebrenata kamera 300".
Vtoriot golem laureat e filmot HANA-BI, minatogodi{niot osvojuva~ na "Zlaten lav# vo Venecija na kultniot japonski avtor Take{i KITANO, {to pak po negoviot minatogodi{en u~esnik DECATA SE VRA]AAT i osvojuvaweto na "Bronzena kamera 300" za D.n.F. Kacumi JANAGI[IMA, ovoj pat so HANA-BI e mo`nost da ja poka`e negovata sorabotka so D.n.F. Hideo JAMAMOTO. Patem, koga sme kaj japonskite filmovi godinava ne udostojuva so svoeto prisustvo G-din Masao NAKABORI, osvojuva~ot na "Zlatna kamera 300# za negovoto snimatelsko remek delo MABORO[I na 17-tiot Festival vo Bitola.
Od Holandija i godinava u{te eden oskarovec, po filmot ANTONIJA od 17-tiot Festival, ovoj pat vo kokurencijata go imame KARAKTER, osvojuva~ot na godina{niot Oskar za stranski film, izvonredno ostvaruvawe na re`iserot Majk van DIEM i pred se na D.n.F. Roxier STOFERS.
Od [vedska ve}e po tradicija imame odli~ni pretstavnici (da se potsetime deka vo 1995 na 16-tiot Bitolski festival osvojuva~ na "Zlatna kamera 300# be{e D.n.F. Stefan KULENGER za filmot ME\U DVE LETA, a pak na 17-tiot Festival be{e prika`an toga{niot {vedski kandidat za Oskar UBAVA E MLADOSTA na istaknatiot {vedski re`iser Bo VIDERBERG, ~ij pak D.n.F. Danecot Morten BRUS e i Pretsedatel na godina{novo Me|unarodno tri~leno `iri). Vo godina{nava konkurencija, pokraj filmot na otvoraweto, izbran e i najdobriot {vedski film od poslednite dve godini BO@IKEN ORATORIUM na re`iserot Kjel-Ake ANDERSON i D.n.F. od Norve{ka Harald PALGARD, vode~ki skandinavski snimatel koj na 15-tiot Festival vo Bitola ja osvoi "Srebrenata kamera 300" za negoviot rezultat vo crno/bela fotografija vo filmot SNOVIDENIE.
Vo poslednite ~etiri izdanija sekoga{ si davav sloboda eden ili dva filma da gi nare~am remek dela, ovoj pat toa so seta iskrenost i sigurnost go pravam za ruskioit pretstavnik MAJKA I SIN, ~ija dramatika e ostvarena niz maestralnata vizuelno-slikarska fotografija na D.n.F. Aleksej FJODOROV, a kako komplementarnost na senzibilitetot na noviot ruski Tarkovski - re`iserot Aleksandr SOKUROV.
So filmot VOZOVI I ROZI, mladiot direktor na fotografija Frank GRIBE po tret pat u~estvuva vo Bitola (na 16-tiot Festival ja dobi nagradata na Studentskoto `iri za svojot debitantski film kako D.n.F. MRTVATA MARIJA koj naedno be{e i re`isersko debi na Tom TIKVER, godinava ovoj tandem u~estvuva{e i vo konkurencija na Festivalot vo Venecija so nivniot najnov film BEGAJ LOLA, BEGAJ, a Gribe u~etsvuva{e i na 17-tiot Festival vo Bitola so filmot ZAPALENIOT POL@AV, isto taka, re`isersko debi na Tomas [TILER). I vo slu~ajot na filmot VOZOVI I ROZI so Gribe debitira u{te eden re`iser, toa e Peter LIHTERFELD, a samiot Gribe u{te edna{, po filmot MRTVATA MARIJA, vo Bitola se pojavuva so pedigreto na osvojuva~ na Nacionalnata nagrada za najdobar direktor na fotografija vo Germanija za ovaa godina.
Od vode~kite svetski kinematografii, francuskata i britanskata vo konkurencijata se najdoa tokmu dve debitantski ostvaruvawa: NEBOTO NI PRIPA\A, re`isersko debi na novobranovskiot mlad re`iser Graam GUI, a MOXO e re`isersko kr{tevawe na mladiot Xez BATERVORT, ~ija ekranizacija na istoimenata hit teatarska pretstava e snimena so pomo{ na iskusniot D.n.F. Bruno de KEZER.
Godinava od Ungarija imame u{te eden kvaliteten pretstavnik (po prethodnite POSLEDNA STANICA i BOL[E VITA), toa e najdobriot ungarski film MOM^IWATA VITMAN, godina{en kandidat za stranskiot Oskar, delo na avtorskiot tandem: re`iserot Jano{ [A[ i D.n.F. Tibor MATE.
[panskata kinematografija, poto~no nejzinoto baskisko krilo (po odli~niot debitantski film SKOK VO PRAZNO so osvoenata Studentska nagrada za D.n.F. Kiko de la RIKA), ovoj pat e zastapena so urnebesniot VOZDU[NO PERNI^E na tandemot: re`iserot Huanma Baho ULJOA i D.n.F. Gonzalo BERIDI.
Po uspe{niot nastap nadvor od konkurencija na neodamna zavr{eniot 55-ti Festival vo Venecija, so netrpenie ja o~ekuvame balkanskata premiera na najnoviot film na vode~kiot jugoslovenski re`iser Goran PASKALEVI] - BURE BARUT vo kreativna sorabotka so D.n.F. Milan SPASI], a na{eto qubopitstvo prirodno e zgolemeno i od faktot {to stanuva zbor za ekranizacija na uspe{nata teatarska pretstava na na{iot mlad dramski avtor Dejan DUKOVSKI koj e koscenarist na filmot BURE BARUT.
Od sosedna Albanija, kako prijatno iznenaduvawe po svoite vrednosti, se najde filmot NO], realiziran kako albansko-makedonska koprodukcija, vo re`ija na vode~kiot albanski re`iser Esat MUSLIU, a posebna vrednost se re~isi celosno no}e snimenite sceni od strana na D.n.F. Pequmb PANARITI.
I kone~no makedonskiot pretstavnik vo konkurencijata, celove~ernoto debitantsko ostvaruvawe na mladiot scenaristi~ko-re`iserski tandem: Darko MITREVSKI - Aleksandar POPOVSKI, ZBOGUM NA 20-TIOT VEK, vo ~ija strip-spotovsko-futuristi~ka struktura edna od glavnite vrednosti e i umetni~kiot rezultat na D.n.F. Vladimir SAMOILOVSKI, koj se potvrduva kako vistinski naslednik na veteranskata garnitura makedonski snimateli - D.n.F.
So Polno}nata programa "Pogled vo noviot britanski film" zna~itelno e zbogatena sodr`inata na 19-toto izdanie na Bitolskiot festival. Celta ni be{e da prezentirame del od podemot na vode~kata svetska kinematografija - britanskata, i pokraj MOXO vo konkurencijata, za taa cel mo`evme objektivno da vklu~ime u{te tri najnovi ostvaruvawa so koi }e gi dolovime visokite avtorski i kreativni rezultati na iskusnite re`iseri i pred se nam dobro poznatite svetski D.n.F. Vo slu~ajot na filmot USPE[NI DEVOJKI toa e zapoznavawe so najnovoto ostvaruvawe na re`isersko-snimatelskiot tandem: Majk LI - Dik POUP (prethodno u~esnici vo Bitola so odli~niot SOGOLENI, a Dik POUP be{e i Pretsedatel na `irito na 16-tiot Bitolski festival). Po u~estvoto so izvonredniot film na Ang LI, RAZUM I ^UVSTVO vo konkurencijata na 17-tiot Festival "Bra}a Manaki", vode~kiot britanski D.n.F. Majkl KULTER vo filmot BAJKA - VISTINSKA PRIKAZNA u{te edna{ na pospecifi~en na~in ja demonstrira svojata visoka klasa vo sorabotka so iskusniot re`iser ^arls STARIX. I tretiot britanski film od Polno}nata programa e u~esnikot vo godina{nata konkurencija na Berlinskiot festival - TE POSAKUVAM vo re`ija na Majkl VINTERBOTOM (~ij film XUD potpi{an i od D.n.F. Eduardo SERA, u~estvuva{e vo kompeticijata na 17-tiot Bitolski festival), a kako D.n.F. se pojavuva Slavomir IYIJAK, poznat kako sorabotnik na KI[LOVSKI, plus specifi~nata za nas privle~nost vo toa {to edna od glavnite ulogi vo filmot TE POSAKUVAM ja tolkuva na{ata Labina MITEVSKA.
Vo predigrata na celove~ernite filmovi op{tata programa ja zbogativme i so izborot na najdobrite germanski animirani filmovi, a kako del i povod od sorabotkata so Festivalot vo Drezden, zbratimeniot grad so Skopje.
Vo delot na poddr{kata {to Bitolskiot festival ja ima zacrtano vo odnos na doma{niot film, spa|aat i dvete specijalni proekcii - me|unarodni promocii na dolgometra`niot dokumentaren film IN KONTINUO na istaknatiot makedonski re`iser od najstarata generacija Traj~e POPOV (snimatel e inaku iskusniot D.n.F. Dragan SALKOVSKI) i celove~erniot film MAKLABAS na avtorot-re`iser Aco STANKOVSKI i snimatelot Vlatko GALEVSKI.
Kone~no zbor dva i za `irito. Kako i prethodnite godini odnovo silen i visoko avtoriteten sostav, godinava za prv pat trio od direktori na fotografija: Danecot Morten BRUS, kako Pretsedatel, Rusinot Sergej ASTAKOV (minatogodi{niot osvojuva~ na "Zlatna kamera 300# za odli~niot film BRAT vo re`ija na Aleksej BALABANOV) i Germanecot Martin LANGER, proglasen za najdobar germanski D.n.F. minatata godina za filmot 14 DENA @IVOT.
Od seto ka`ano, so pravo mo`e da se podvle~e deka pod polna parea na programski kvalitet, 19-tiot Festival na filmskata kamera "Bra}a Manaki" ~ekori vo presret i na jubilejnoto 20-to izdanie dogodina, {to e u{te eden pottik, no i obvrska za site nas kako organizatori i kako zemja doma}in.
Blagoja KUNOVSKI
Programski selektor na Festivalot
Ovoj veb-sajt e dizajniran od: Elizabeta VELEVSKA i Aleksandar MEMCA